Pitcúir le: Ferdia McCrann, (íomhá 1), Dr. Noel Fitzpatrick, (íomhánna 2-4)
Tá an bheochan den léarscáil teochta dhromchla na farraige don tréimhse seacht lá bunaithe ar shonraí agus ar tháirgí ón Lárionad Eorpach um Réamhaisnéisí Meántéarmacha Aimsire (ECMWF).
Féach ar thuarascálacha Líonra Breathnóireachta Baoithe Sonraí Mara na hÉireann chun na sonraí is déanaí atá ar fáil ó líonra na mbaoithe aimsire a fháil.
Cuireann an réamhaisnéis 10 lá maidir le tonn aniar eolas ar fáil ar airde na dtonn (de réir na heochrach dathanna i méadair), treo na dtonn (léirithe le saigheada), agus tréimhse na dtonn (i soicindí). Is é an Lárionad Eorpach um Réamhaisnéisí Meántéarmacha Aimsire (ECMWF) a tháirgeann na sonraí a úsáidtear sna réamhaisnéisí, agus déantar iad a nuashonrú uair sa lá. Cuirtear na léarscáileanna réamhaisnéise ar fáil in eatraimh trí huaire an chloig don chéad 120 uair an chloig, agus ina dhiaidh sin in eatraimh sé huaire an chloig don tréimhse atá fágtha amach go dtí 240 uair an chloig (10 lá). Is tonnta iad tonnta suaite (ar a dtugtar bonnsuaill) a ghineann stoirmeacha agus córais lagbhrú i bhfad amach ar muir agus a thaistealaíonn isteach sa limistéar réamhaisnéise. Tugtar airde shuntasach na dtonn ar na luachanna airde tonnta a chuirtear ar fáil sna léarscáileanna seo. Ríomhtar iad mar mheán na trian de na tonnta is airde sa tonn suaite. Is í an tréimhse shuaite an meán-am idir buaiceanna na dtonn sa tonn aniar, agus is é treo na tonna aniar meántreo taistil na dtonn sin.
Cuireann an réamhaisnéis 10 lá maidir le tonn borrtha eolas ar fáil ar airde na dtonn (de réir na heochrach dathanna i méadair), treo na dtonn (léirithe le saigheada), agus tréimhse na (i soicindí) na tonnta gaoithe farraige. Is é an Lárionad Eorpach um Réamhaisnéisí Meántéarmacha Aimsire (ECMWF) a tháirgeann na sonraí a úsáidtear sna réamhaisnéisí, agus déantar iad a nuashonrú uair sa lá. Cuirtear na léarscáileanna réamhaisnéise ar fáil in eatraimh trí huaire an chloig don chéad 120 uair an chloig, agus ina dhiaidh sin in eatraimh sé huaire an chloig don tréimhse atá fágtha amach go dtí 240 uair an chloig (10 lá). Is tonnta iad tonnta gaoithe a ghineann an ghaoth go háitiúil agus í ag séideadh trasna dhromchla na farraige. Dá bhrí sin, braitheann tonnta gaoithe go mór ar na dálaí gaoithe áitiúla. Tugtar airde shuntasach ar na luachanna airde tonnta a chuirtear ar fáil sna léarscáileanna seo. Ríomhtar iad mar mheán na trian de na tonnta gaoithe farraige. Is í tréimhse na tonna an meán-am idir buaiceanna na dtonn sa tonn, agus is é treo na tonna meántreo taistil na dtonn sin.
Tá léarscáil réamhaisnéise na hAirde Iomláine Tonn ar fáil anseo.
Is tonnta iad tonnta gaoithe a ghineann an ghaoth go háitiúil agus í ag séideadh trasna dhromchla na farraige. Dá bhrí sin, braitheann tonnta gaoithe go mór ar na dálaí gaoithe áitiúla. Is tonnta iad tonnta suaite (ar a dtugtar bonnsuaill) a ghineann stoirmeacha agus córais lagbhrú i bhfad amach ar muir agus a thaistealaíonn isteach sa limistéar réamhaisnéise.
Tugtar airde shuntasach ar na luachanna airde tonnta a chuirtear ar fáil sna léarscáileanna seo. Ríomhtar iad mar mheán na trian is airde den tonn suaite nó tonnta gaoithe farraige. Braithfidh airde iarbhír na dtonn in aon láthair ar an gcaoi a dtagann tonnta suaite agus tonnta gaoithe le chéile, ar thréimhse na dtonn, ar na dálaí gaoithe, ar chruth ghrinneall na farraige sa cheantar, agus ar cibé acu atá an cósta faoi dhídean nó nochta do threo na dtonn. Is í tréimhse na dtonn (a thugtar i soicindí) an meán-am idir buaiceanna na dtonn. Is féidir leat í seo a thomhas tú féin ar an trá trí líon na soicindí idir tonnta agus iad ag briseadh ar an gcladach a chomhaireamh. Is é treo na dtonn meántreo taistil na dtonn sa tonn aniar nó sa tonn ghaoithe.
Is gnách go mbíonn tonnta i limistéar a ghineann tonnta gaoithe den chuid is mó níos neamhrialta agus níos lú eagraithe ó thaobh a méid de, agus go mbíonn tréimhsí tonn níos giorra acu. Tá níos mó ama agus achair ag tonnta suaite, ar féidir leo taisteal na mílte ciliméadar trasna an aigéin ón áit ar gineadh iad, chun iad féin a eagrú ina mbandaí aonfhoirmeacha tonn a bhfuil tréithe comhchosúla acu. Go ginearálta, bíonn tonnta suaite níos rialta ó thaobh eatraimh de ná tonnta gaoithe, bíonn tréimhsí níos faide acu agus is féidir leo a bheith níos cumhachtaí. Go hiondúil, bíonn surfálaithe ag lorg tonnta suaite a bhfuil tréimhse fhada acu, i dteannta gaotha éadroma ón gcósta amach (is é sin, tionchar íosta ó thonnta gaoithe), chun na dálaí surfála is fearr a chinntiú.
Más mian leat tuilleadh eolais a fháil, éist leis an eipeasóid ‘Waves and the Science of Surfing’ episode Sraith 1, Eipeasóid 8, de Phodchraoladh Met Éireann.
Scaoiltear na híomhánna ar leathanach Coinníollacha Farraige faoi cheadúnas CC-BY-4.0. Tabhair aitheantas do @Met Éireann má tá ath-tháirgeadh á dhéanamh agat.
The images on the Sea Conditions webpage are released under a CC-BY-4.0 licence. Please credit @Met Éireann if re-producing.
