Séasúir na hÉireann
Tá an comhad seo ar fáil faoi cheadúnas Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication.
Geimhreadh: Nollaig/Eanáir/Feabhra
Is sa gheimhreadh a bhíonn na teochtaí is ísle ar an meán. Bíonn níos mó uaireanta dorchadais ná solais ann, rud a chuireann teorainn le téamh na hithreach. Laghdaíonn fás féir go mór agus is beag fás a tharlaíonn i rith na tréimhse seo.
Is féidir tréimhsí socra agus corracha araon a bheith ann, agus tá seans ann go mbeidh sioc, ceo, oighear, sneachta agus stoirmeacha ann. De réir mar a ghluaiseann an t-aer níos teo ó dheas agus de réir mar a athraíonn an difríocht teochta, bíonn an scairdsruth suite os cionn na hÉireann nó gar di. Uaireanta cruthaíonn sé seo patrúin bhacacha a thugann tréimhsí fada d’ísealbhrú, nó, má lagaíonn an scairdsruth, tréimhsí fada d’aimsir chobhsaí.
Athrú aeráide: Is dócha go mbeidh geimhrí na hÉireann níos séimhe, níos fliche agus, b’fhéidir, níos stoirmiúla amach anseo. D’fhéadfadh tréimhsí ina mbíonn athruithe níos géire idir aimsir an-fhuar agus aimsir an-te tarlú freisin, cé gur dócha nach mairfidh siad i bhfad. Mar thoradh ar dhálaí níos séimhe beidh níos lú oícheanta seaca ann.
Feirmeoireacht: Mar gheall ar leibhéil ísle radaíochta gréine agus níos lú uaireanta gréine, stopann an fás nó bíonn sé an-mhall. Téann formhór na mbarr agus na bplandaí isteach i staid dhíomhaoin nó laghdaítear a bhfás go mór. Tá sé tábhachtach soláthar leordhóthanach beatha a bheith ar fáil, agus caithfear pleanáil dó sin san earrach agus sa samhradh roimh ré. Le hathrú aeráide, is dócha go gcuirfear fad leis an séasúr fáis, rud a d’fhéadfadh ligean d’ainmhithe fanacht amuigh níos faide, fad nach mbíonn an talamh rófhliuch. D’fhéadfadh dálaí níos teo cur isteach ar bhláthú plandaí agus ar bachlóga crann, rud a chuirfeadh strus orthu. D’fhéadfadh níos mó struis a bheith ar ainmhithe agus iad faoi dhíon freisin, rud a mhéadódh an baol galair. D’fhéadfadh tréimhsí fuara méadú a dhéanamh ar an mbaol tinnis agus ar an éileamh ar bhianna breise, sadhlas agus féar tirim. Cé go meastar go mbeidh na geimhrí níos séimhe, is minic a bheidh siad níos fliche freisin. Dá bhrí sin, ní bheidh buntáiste ag baint le séasúr fáis níos faide má bhíonn an talamh rófhliuch agus más gá ainmhithe a thabhairt isteach níos luaithe. Is cuid thábhachtach den gheimhreadh í an chothabháil, amhail sceacha a ghearradh, draenacha a chothabháil agus claíocha a dheisiú, ach ní féidir é sin a dhéanamh ach nuair a cheadaíonn dálaí na hithreach.
An tEarrach: Márta/Aibreán/Bealtaine
Is tréimhse aistrithe í idir an geimhreadh agus an samhradh. Is minic a bhíonn aimsir an-chorrach ann de réir mar a neartaíonn an choimhlint idir aer fuar na réigiún polach agus aer níos teo na dtrópaicí an scairdsruth. Go traidisiúnta, bíonn na dálaí is corraí ag tús an earraigh, cé nach mbíonn siad teoranta don tréimhse sin.
Deirtear faoi mhí an Mhárta: go tagann sé isteach mar leon agus imíonn sé amach mar uan. Cé nach mbíonn sé sin fíor i gcónaí, is gnách go mbíonn an aimsir níos socra de réir mar a théann na laethanta i bhfad agus de réir mar a théann an talamh agus an t-aer i méid.
Athrú aeráide: D’fhéadfadh méadú teacht ar thréimhsí fliucha agus stoirmiúla san earrach. Ar an taobh eile, d’fhéadfadh deireadh tirim leis an earrach agus tús tirim leis an samhradh triomach a chruthú.
Feirmeoireacht: Is tréimhse ghnóthach í an t-earrach ar fheirmeacha. Téann ainmhithe amach chun féaraigh, cuirtear barra, leasaítear páirceanna, ullmhaítear iad don sadhlas agus tosaíonn an séasúr spraeála.
D’fhéadfadh dálaí fliucha cur isteach ar ghluaiseacht innealra agus moill a chur ar an obair seo ar fad, chomh maith le dochar a dhéanamh do bharra atá curtha cheana. Ar an láimh eile, d’fhéadfadh triomach fás a mhoilliú nó fiú barraí a chur ó rath. Bíonn tionchar aige freisin ar gharraíodóireacht agus ar fhás crann. D’fhéadfadh sioc déanach fás nua a scrios agus bac a chur ar fhorbairt crann. Is fearr le feirmeoirí go mbeadh an t-aistriú ón ngeimhreadh mall agus céimiúil, ionas go mbeidh an ithir daingean go leor le haghaidh innealra ach tais go leor chun í a shaothrú, a chothromú nó a dhlúthú. Mar shampla, i mbliana tháinig athrú an-tapa ó thalamh báite go triomach talmhaíochta.
Tá tuilleadh eolais faoi Earrach Meitéareolaíoch ar fáil inár n-alt ó 2023
Samhradh: Meitheamh/Iúil/Lúnasa
De réir mar a mhéadaíonn aer te ó na trópaicí agus líon na n-uaireanta gréine, ardaíonn an mheánteocht. Ag an am céanna, bogann an t-aer fuar níos faide ó thuaidh agus lagaíonn an scairdsruth de ghnáth. Is le linn mhíonna an tsamhraidh a thaifeadtar na teochtaí is airde de ghnáth. Nuair a lagaíonn an scairdsruth, féadfaidh sé patrúin níos lúbtha agus patrúin bhacainne a chruthú, rud a fhágann go maireann na dálaí aimsire céanna ar feadh tréimhsí níos faide. D’fhéadfadh sé seo tréimhsí fada d’aimsir sheasmhach, the nó an-te a thabhairt, agus triomú fada a chur chun cinn, rud a d’fhéadfadh triomach a chruthú nó a dhéanamh níos measa. Ar an taobh eile, má bhogann brú ard amach ó Éirinn, is féidir le córais bhrú íseal teacht níos minice, rud a fhágann aimsir athraitheach. Cé nach mbíonn na córais seo chomh gaofar de ghnáth le stoirmeacha geimhridh, is minic a bhaineann siad le báisteach an-trom agus le stoirmeacha toirní. An samhradh seo, chonacthas athrú ó bhrú ard bacainne i mí an Mheithimh, a thug aimsir the, thirim agus sheasmhach, go patrún inar bhog an brú ard soir ó dheas thar an Mheánmhuir. Mar thoradh air sin tháinig aimsir fhliuch agus éagobhsaí a mhair ó dheireadh mhí an Mheithimh go dtí cuid mhór de mhí Lúnasa.
Athrú aeráide: Is dóichí go mbeidh samhraí níos teo agus níos tirime ar an meán mar thoradh ar an athrú aeráide, rud a mhéadóidh an baol triomaigh. Mar sin féin, d’fhéadfadh éagsúlachtaí móra tarlú ó bhliain go bliain, nó fiú laistigh den samhradh céanna. D’fhéadfadh báisteach throm, éagobhsaíocht mhéadaithe agus stoirmeacha toirní tarlú níos minice, rud a d’fhéadfadh an baol tuilte agus maidhm thuilte a mhéadú. Is féidir an baol seo a dhéanamh níos measa nuair a thiteann báisteach throm ar ithir atá an-tirim, rud a fhágann rith chun srutha tapa agus maidhm thuilte. D’fhéadfadh stoirmeacha trópaiceacha éirí níos láidre, cé go bhfuil éiginnteacht ann fós maidir le cibé an dtiocfaidh méadú nó laghdú ar a líon. Go háirithe i ndeireadh an tsamhraidh, féadfaidh gníomhaíocht thrópaiceach, fiú mura dtagann sí gar d’Éirinn, athruithe tapa a dhéanamh ar na patrúin aimsire, amhail briseadh síos patrún bacainne. Le méadú ar theocht dhromchla na farraige, is dóichí go bhforbróidh stoirmeacha trópaiceacha agus go gcoinneoidh siad a neart níos faide ó thuaidh agus siar ná mar a tharlaíodh de ghnáth. D’fhéadfadh sé seo a bheith ina chúis le gaotha níos foréigní le linn an aistrithe go stoirmeacha seach-thrópaiceacha, ach go háirithe le báisteach an-trom thrópaiceach a d’fhéadfadh tuilte fairsinge a chruthú.
Feirmeoireacht: Ní bhíonn triomach ná tuilte fabhrach d’fhás barraí, do leas ainmhithe ná don fhómhar. Féadfaidh dálaí teo agus tais, mar aon le báisteach rialta, dúchan na bprátaí agus galair eile a chur chun cinn. Is féidir le báisteach throm dochar a dhéanamh do bharra, agus féadfaidh barraí gránaigh titim nó lúbadh. Cé gur annamh a bhíonn clocha sneachta sa samhradh in Éirinn, d’fhéadfadh an t-athrú aeráide an baol clocha sneachta móra a mhéadú, rud a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh d’ainmhithe, do mhaoin agus do bharra.
An Fómhar: 1 Meán Fómhair go 31 Samhain
De réir mar a ghiorraíonn na huaireanta solais sa leathsféar thuaidh, leathnaíonn aer níos fuaire ón bPol Thuaidh. Mar a mhéadaíonn an chodarsnacht idir an t-aer fuar ó thuaidh agus an t-aer te sna trópaicí, tosaíonn tréimhse idirthréimhseach eile idir an samhradh agus an geimhreadh. Féadfaidh sé seo tréimhsí athraitheacha a thabhairt ag aon am den séasúr, cé gur gnách go mbíonn siad níos coitianta níos déanaí san fhómhar. Gné shuntasach den fhómhar ná go bhforbraíonn stoirmeacha trópaiceacha san Atlantach, de ghnáth idir 8 céim agus 20 céim ó thuaidh den Mheánchiorcal. Is féidir leo tionchar suntasach a imirt ar ár bpatrúin aimsire. Uaireanta is féidir gur samhradh beag a bheadh ann (cosúil leis an mbliain seo). Ar an taobh eile, féadfaidh iarsmaí na stoirmeacha trópaiceacha seo a bheadh baolach le coinníollacha garbha a thabhairt chomh fada le hÉirinn, ag dul ó aistriú seach-thrópaiceach go stoirm láidir, ag teacht le seach-thrópaiceach íseal ar an taobh eile, nó ón teas folaigh, a bhfuil fuinneamh a iompar isteach san atmaisféar uachtarach agus go dtí an tuaisceart i gceist leis go bunúsach. Is rud seo gur féidir leis cur le scairdsruth níos míshocra agus a chruthaíonn íseal bhú seach-thrópaiceach a fhorbraíonn go tapa).
Athrú aeráide: Cosúil leis an earrach, is dóichí go mbeidh imeachtaí aimsire níos foircní ann, le stoirmeacha níos láidre agus tréimhsí níos athraithí. D’fhéadfadh báisteach throm agus stoirmeacha toirní leanúint níos faide isteach san fhómhar, mar go bhfuil atmaisféar níos teo in ann níos mó braonta báistí agus braonta báistí atá níos mó a iompar.
D’fhéadfadh tréimhsí tirime agus seasmhacha triomach a chruthú nó a fad a chur le triomach.
Feirmeoireacht: Bíonn an fómhar is gnóthaí ag tús an tséasúir agus laghdaíonn an obair de réir a chéile i rith Dheireadh Fómhair, cé go leanann roinnt barr fréimhe go dtí tús mhí na Samhna. Tá fad an tséasúir fáis tábhachtach chun bail a chur ar ainmhithe don gheimhreadh, agus is iad dálaí an talaimh a chinneann chomh fada is féidir leo fanacht amuigh. Laghdaíonn cáilíocht an fhéir de réir mar a théann an séasúr ar aghaidh agus de réir mar a laghdaíonn líon na n-uaireanta gréine. Tá dálaí an talaimh tábhachtach freisin maidir le curaíocht agus cur barra geimhridh, (lena mbaint go luath sa samhradh dár gcionn, mí Iúil de ghnáth).