Iontach séimh fliuch agus stoirmiúil
Bhí córais lagbhrú Atlantaigh i réim i mí na Nollag 2023 agus ceithre stoirm ainmnithe ag dul i bhfeidhm ar Éirinn. Choinnigh aermhais artach, le hardbhrú ó thuaidh agus lagbhrú ó dheas, an tír sách tirim agus fionnuar don chéad chúig lá. I dtreo dheireadh na chéad seachtaine, d’éirigh lagbhrú an Atlantaigh smacht a fháil agus thug sé dálaí éadroma, fliucha agus an-ghaofar suas go dtí an 11ú. Thrasnaigh Stoirm Elin agus stoirm Fergus, ar ainmnigh Met Éireann iad araon, go díreach os cionn na tíre agus thug siad aimsir fhliuch agus ghaofar forleathan leo Dé Sathairn an 9ú agus Dé Domhnaigh an 10ú lá. D’fhan an lagbhrú i gceannas don chuid eile den dara seachtain. Le linn an tríú seachtain bhog an lagbhrú níos faide ó thuaidh de réir mar a bhí níos mó cumhachta ag an ardbhrú ó dheas. Thug sé seo roinnt tréimhsí níos tirime, go háirithe os cionn an Deiscirt agus an Oirthir. D’éirigh sé gaofar arís i dtreo dheireadh an tríú seachtaine le blocáil ardbhrú thar an Atlantach agus lagbhrú thar Chríoch Lochlann rud a bhrúigh na hiseabair le chéile thar Éirinn. Thrasnaigh bandaí báistí nó ceathanna breise an tír agus bhí an chuid is mó den bháisteach sa Tuaisceart agus san Iarthar. Bhí Lá Nollag séimh, tais agus scamallach le frontaí aimsire laga ag trasnú na tíre i sreabhadh aeir aniar. Bhí lagbhrú ag bogadh níos gaire d’Éirinn arís sa tseachtain dheireanach. Thug limistéar casta lagbhrú, ar thug Oifig Meitéareolaíochta na Ríochta Aontaithe stoirm Gerrit air, roinnt buillí aimsire fliche agus gaofaire Dé Céadaoin an 27ú agus Déardaoin an 28ú lá, lena n-áirítear roinnt gníomhaíochta stoirme toirní. Chríochnaigh an mhí le stoirm Geraldine, ainmnithe ag Météo-France, a thug tuilleadh aimsire fliche agus gaofaire léi.
Titim Báistí: Os cionn an mheáin i bhformhór na n-áiteanna, an méid is airde san Iarthar agus san Iarthuaisceart
Bhí an chuid is mó de na hiomláin mhíosúla bháistí os cionn a Meáin Fhadtéarmaigh (MFT) 1981-2010. Bhí céatadán na luachanna titime báistí míosúla idir 89% (titim báistí mhíosúil iomlán de 68.8mm) i bPáirc an Fhionnuisce, Co. Bhaile Átha Cliath agus 184% (titim báistí mhíosúil iomlán de 214.2 mm) ag Cionn Mhálanna, Co. Dhún na nGall. Bhí iomláin mhíosúla na titime báistí idir 68.5mm (94% dá MFT) ag Aerfort Bhaile Átha Cliath, Co. Bhaile Átha Cliath agus 293.8mm (163% dá MFT) ag Baile Uí Fhiacháin, Co. Mhaigh Eo. Ba é an t-iomlán titime báistí laethúil ab airde ná 31.4 mm ag Caisleán Bhaile Sheáin, Co. Loch Garman Dé Céadaoin an 27ú lá. Bhí líon na laethanta báistí idir 21 lá ag Aerfort Bhaile Átha Cliath agus 31 lá ag Réadlann Dhairbhre, Co. Chiarraí. Bhí líon na laethanta fliucha* idir 13 lá i bPáirc an Fhionnuisce, Co. Bhaile Átha Cliath agus 27 lá i mBéal an Mhuirthead, Co. Mhaigh Eo. Bhí líon na laethanta an-fhliuch* idir lá amháin ag Aerfort Bhaile Átha Cliath agus Aeradróm Mhic Easmainn, Co. Bhaile Átha Cliath araon, agus 13 lá ag Baile Uí Fhiacháin, Co. Mhaigh Eo.
% Titime Baistí de 1981 – 2010 Meán Míosúil do mhí na Nollag 2023 (Sealadach). Báisteach Mhíosúil Iomlán (mm) le haghaidh mhí na Nollag 2023 (Sealadach)
Teocht: Os cionn an mheáin i ngach áit
Bhí an mheánteocht aeir ar fud na tíre os cionn an MFT don mhí. Bhí athruithe ó mheánteocht an aeir idir 1.2 °C (meánteocht de 7.6 °C, 7.9 °C) ag Cionn Mhálanna, Co. Dhún na nGall agus Béal an Mhuirthead, Co. Mhaigh Eo faoi seach, agus 2.3 °C (7.7 °C meánteocht) ag Páirc an Fhionnuisce, Co. Bhaile Átha Cliath. Bhí meánteocht don mhí idir 6.2 °C (1.9 °C os cionn a MFT) ag Aerfort Chnoc Mhuire, Co. Mhaigh Eo agus 9.6 °C (1.6 °C os cionn a MFT) ag Inis Arcáin, Co. Chorcaí. Tuairiscíodh an teocht is airde den mhí ar an gCloch Liath, Co. Chorcaí Dé Domhnaigh an 24ú lá le teocht de 14.4°C. Taifeadadh an íosteocht aeir is ísle den mhí Dé hAoine an 1 ag Cluain Creamha, Co. Ros Comáin le -5.8°C agus ba é -9.4°C an íosteocht féir is ísle a tuairiscíodh i Muileann gCearr, Co. na hIarmhí agus i gCluain Creamha, Co. Ros Comáin, Dé hAoine an 1ú lá freisin. Thuairiscigh gach stáisiún sioc talún i rith na míosa. Bhí líon na laethanta le sioc talún idir 3 lá ag Rinn an Róistigh, Co. Chorcaí agus 12 lá ag Cluain Creamha, Co. Ros Comáin. Thuairiscigh níos mó ná leath na stáisiún sioc aeir. Bhí líon na laethanta le sioc aeir idir lá ar bith ag Inis Arcáin, Co. Chorcaí agus 6 lá ag Baile Átha an Rí, Co. na Gaillimhe agus Cluain Creamha, Co. Ros Comáin araon.
Daily maximum temperatures for December 2023 at Valentia Observatory, Co Kerry, Dublin Airport, Co Dublin and Belmullet, Co Mayo
Taitneamh Gréine: Is airde sa Deisceart
Bhí céatadán na luachanna taitnimh gréine MFT athraitheach (nuair a bhí siad ar fáil) ar fud na tíre. Bhí céatadán na luachanna taitnimh gréine míosúla idir 86% (iomlán taitnimh gréine míosúil de 41.1 uair an chloig) ag Aeradróm Mhic Easmainn, Co. Bhaile Átha Cliath agus 95% (iomlán taitnimh gréine míosúil de 42.8 uair an chloig) ag Aerfort na Sionainne, Co. an Chláir. Bhí na hiomláin taitnimh gréine mhíosúla idir 19.8 uair an chloig (Níl comparáid MFT ar fáil*) ag Béal an Mhuirthead, Co. Mhaigh Eo agus 62.3 uair an chloig (Níl comparáid MFT ar fáil*) ag Aerfort Chorcaí, Co. Chorcaí. Ba é an líon is airde uaireanta taitnimh gréine laethúil a taifeadadh an mhí seo ná 7.1 uair ag Aerfort na Sionainne, Co. an Chláir agus Aerfort Chorcaí, Co. Chorcaí araon Dé Luain an 4ú. Bhí líon na laethanta gruama* idir 11 lá ag Aerfort Bhaile Átha Cliath, Co. Bhaile Átha Cliath agus 19 lá ag Réadlann Dhairbhre, Co. Chiarraí.
Gaoth: Tuairiscíodh gaotha láidre le linn stoirm Fergus. Thug stoirmeacha Elin, Gerrit agus Geraldine gálaí láidre leo
Bhí meánluasanna na gaoithe míosúla idir 7.6 muirmhíle san uair (14.1 km/u) i mBéal Átha hÉis, Co. an Chabháin agus 20.3 muirmhíle san uair (37.6 km/u) ag Ceann Mhása, Co. na Gaillimhe. Tuairiscíodh gálaí ar ocht lá dhéag i rith mhí na Nollag. Tuairiscíodh gálaí láidre Dé hAoine an 8ú lá, Dé Sathairn an 9ú lá le linn stoirm Elin, Dé Domhnaigh an 10ú le linn stoirm Fergus, Dé Céadaoin an 27ú lá le linn stoirm Gerrit, Déardaoin an 28ú lá le linn stoirm Gerrit agus Dé Sathairn an 30ú lá le linn stoirm Geraldine. Tuairiscíodh gaotha fórsa stoirme Dé Domhnaigh an 10ú lá ag Ceann Mhása, Co. na Gaillimhe le linn stoirm Fergus. Bhí líon na laethanta le gálaí idir lá ar bith ag Aerfort Bhaile Átha Cliath, Co. Bhaile Átha Cliath agus 12 lá ag Ceann Mhása, Co. na Gaillimhe agus Cionn Mhálanna, Co. Dhún na nGall araon. Bhí líon na laethanta le gaoth nach láidre ná gálaí láidre idir lá ar bith ag formhór na stáisiún agus 4 lá ag Ceann Mhása, Co. na Gaillimhe. Tuairiscíodh an séideán gaoithe is airde den mhí ag Inis Arcáin, Co. Chorcaí Dé Céadaoin an 27ú lá le linn stoirm Gerrit le 64 muirmhíle san uair (119 km/u). Ba é 49 muirmhíle san uair (90 km/u) an meánluas gaoithe 10 nóiméad is airde den mhí ag Ceann Mhása, Co. na Gaillimhe Dé Domhnaigh an 10 le linn stoirm Fergus.
Cairt Anailíse Aermhaise 12 AUL 09 Nollaig 2023 le stoirm Elin agus Fergus.
Tá an tuarascáil iomlán ar fáil anseo.
Luachanna foircneacha mhí na Nollag 2023 ag stáisiúin shionoptacha
Mí na Nollag le cúpla bliain anuas in Éirinn:
- 2016: Tuairiscíodh ag beagnach gach stáisiún go raibh báisteach faoin Meán Fadtéarmach (MFT) agus tuairiscíodh ag gach stáisiún go raibh meánteochtaí os cionn an MFT.
- 2017: Bhí an bháisteach os cionn an mheáin ag formhór na stáisiún. Bhí formhór na meánteochtaí aeir os cionn an mheáin agus bhí na hiomláin taitnimh gréine faoi bhun an mheáin san iomlán. Thug Stoirm Dylan gaotha fórsa stoirme leis.
- 2018: Bhí go leor stáisiún gar don ghnáthbháisteach, ach os cionn mar is gnách sa Deisceart. Bhí meánteocht an aeir ar fud na tíre os cionn an mheáin agus bhí na hiomláin taitnimh gréine faoi bhun an mheáin ag gach stáisiún. Thug Stoirm Deirdre gaotha láidre fórsa gála léi.
- 2019: Bhí iomláin na báistí míosúla athraitheach ar fud na tíre. Bhí meánteochtaí an aeir níos airde i ngach áit agus bhí na hiomláin taitnimh gréine os cionn an mheáin ag gach stáisiún. Tuairiscíodh gaotha fórsa stoirme le linn Stoirm Elsa agus Stoirm Atiyah.
- 2020: Bhí an bháisteach os cionn an mheáin. Bhí an teocht faoi bhun an mheáin i bhformhór na n-áiteanna agus bhí na hiomláin taitnimh gréine os a chionn i ngach áit. Tuairiscíodh gaotha láidre fórsa gála le linn Stoirm Bella.
- 2021: Bhí formhór iomláin mhíosúla na titime báistí os cionn an mheáin. Bhí gach meánteocht aeir os cionn agus bhí na hiomláin taitnimh gréine athraitheach. Tuairiscíodh gaotha fórsa stoirme foréigneacha 11 le linn Stoirm Bharra.
- 2022: Bhí formhór na n-iomlán báistí míosúil agus na meánteochtaí aeir go léir faoi bhun an mheáin. Bhí na hiomláin taitnimh gréine os cionn an mheáin.
*Eisithe ag Met Éireann dé Luain an 4 Nollaig 2023. Tá an tuarascáil seo bunaithe ar réamhshonraí atá ar fáil ó 25 príomhstáisiún aimsire arna n-oibriú ag Met Éireann. Is í meán oíche go meán oíche AUL an tréimhse a chlúdaíonn sonraí stáisiúin shionoptacha. Tagraíonn Meánleibhéil Fhadtéarmacha (MLFTanna) agus “meán” don tréimhse 1981-2010. Is lá fliuch é lá le 1.0 mm nó níos mó de thitim bháistí. Is lá gruama é lá le níos lú ná 0.5 uair an chloig de thaitneamh gréine. Is lá an-fhliuch é lá le 10.0 mm nó níos mó de thitim bháistí. Tréimhsí tirime aeráideolaíochta – Sainmhínítear dearbhthriomach mar shraith 15 lá as a chéile nó níos mó nach dtaifeadann aon lá aonair 0.2 mm nó níos mó de fhrasaíocht. Is é páirt-triomach tréimhse 29 lá nuair nach mó an mheántitim báistí laethúil agus ná 0.2 mm. Sainmhínítear tréimhse thirim mar thréimhse 15 lá as a chéile nó níos mó, nach bhfaigheann aon cheann acu 1.0 mm nó níos mó de fhrasaíocht (i.e., an t-iomlán laethúil níos lú ná 1.0 mm). Tarlaíonn tonn teasa nuair a bhíonn 5 lá as a chéile nó níos mó ann a bhfuil an uasteocht os cionn 25°C (is é sin, uasteocht laethúil an aeir scáthláin > 25° C). *Tagann sonraí gréine ón Líonra Autosol. Ní úsáidtear MLFTanna do na suímh seo faoi láthair chun críocha comparáide. Le haghaidh tuilleadh eolais, téigh i dteagmháil le Met Éireann ag 01-8064200 nó seol r-phost chuig: enq@met.ie