Sháraigh 2023 taifid aeráide, agus tá tionchair mhóra aige sin
‘An rud a bhíodh neamhghnách, is é an gnáthrud anois é’
Déardaoin, an 30 Samhain 2023
Foilsíodh tuarascáil ‘Staid Shealadach na hAeráide Domhanda 2023’ an EDM inniu ag CP28 in Dubai. Comhcheanglaítear ann ionchur ó na Seirbhísí Náisiúnta Meitéareolaíochta agus Hidreolaíochta (lena n-áirítear ó Met Éireann), ionaid aeráide réigiúnacha, comhpháirtithe na Náisiún Aontaithe agus eolaithe aeráide mór le rá.
Deimhníonn tuarascáil shealadach an EDM go mbeidh 2023 ar an mbliain is teo ar taifead agus go bhfuil sé ag briseadh taifid aeráide, le tionchair mhóra le brath ar fud an domhain.
“Tá leibhéil gás ceaptha teasa níos airde ná riamh. Tá teochtaí domhanda níos airde ná riamh. Tá ardú leibhéal na farraige níos airde ná riamh. Tá oighear farraige Antartaigh níos ísle ná riamh. Is líon dochreidte de thaifid bhriste é,,” a dúirt Ard-Rúnaí EDM, an tOllamh Petteri Taalas..
Príomhtheachtaireachtaí
- Beidh 2023 ar an mbliain is teo riamh
- Leanann leibhéil gás ceaptha teasa de bheith ag méadú i gcónaí
- Teochtaí dhromchla na farraige agus ardú leibhéal na farraige níos mó ná riamh
- Oighear farraige Antartaigh níos ísle ná riamh
- Bíonn bás agus scrios mar thoradh ar adhaimsir
Is comhdhlúthú iad na teochtaí de shé thacar sonraí idirnáisiúnta mhóra agus suas go dtí deireadh mhí Dheireadh Fómhair, léiríonn sé go raibh an bhliain thart ar 1.40 °C (le corrlach éiginnteachta de ±0.12 °C) os cionn na bonnlíne réamhthionsclaíche 1850-1900. Tá an difríocht idir 2023 agus 2016 agus 2020 – a rangaíodh roimhe seo mar na blianta is teo – chomh mór sin nach dócha go mbeidh tionchar ag an dá mhí dheireanacha ar an rangú. Ba iad na naoi mbliana roimhe seo, 2015 go 2023, na blianta is teo ar taifead.
Aimhrialtachtaí Teochta Bliantúla 2023. Foinse: EDM
Tá leibhéil dé-ocsaíde carbóin 50 % níos airde ná an ré réamhthionsclaíoch, rud a cheapann teas san atmaisféar. Ciallaíonn saolré fada CO2 go leanfaidh an teocht ag ardú ar feadh blianta fada amach romhainn.
Tá an ráta ardaithe leibhéal na farraige ó 2013-2022 níos mó ná dhá oiread an ráta den chéad deich mbliana den taifead satailíte (1993-2002) mar gheall ar théamh leanúnach na n-aigéan agus leá oighearshruthanna agus oighearchlúideacha.
Meánleibhéal domhanda na farraige. Foinse: EDM
Ba é an t-uasmhéid oighir farraige Antartaice don bhliain an ceann is ísle ar taifead, 1 mhilliún km2 iomlán (níos mó ná méid na Fraince agus na Gearmáine le chéile) níos lú ná an taifead is ísle roimhe seo, ag deireadh gheimhreadh an leathsféir theas. Bhí séasúr leáite foircneach ag oighearshruthanna i Meiriceá Thuaidh agus san Eoraip arís. Chaill oighearshruthanna na hEilvéise thart ar 10 faoin gcéad den mhéid atá fágtha acu le dhá bhliain anuas, de réir thuarascáil an EDM.
Is dócha go gcuirfidh an teagmhas téimh El Niño, a tháinig chun cinn le linn earrach an Leathsféir Thuaidh 2023 agus a d’fhorbair go tapa i rith an tsamhraidh, an teas a mhéadú tuilleadh in 2024 toisc go mbíonn an tionchar is mó ag El Niño ar theochtaí domhanda de ghnáth tar éis dó buaic a bhaint amach.
Nótaí:
- Léigh níos mó i dtuarascáil Staid Shealadach na hAeráide Domhanda EDM 2023 anseo .
- An 29 Samhain 2023, chuir Met Éireann nuashonrú ar fáil maidir le Staid Shealadach Aeráid na hÉireann 2023, atá le fáil anseo. anseo.
- Foilseofar an tuarascáil deiridh EDM ar Staid na hAeráide Domhanda 2023, mar aon le tuarascálacha réigiúnacha, sa chéad leath de 2024.