Míniú ar Chóras Rabhaidh Aimsire Met Éireann

An fheidhm is tábhachtaí ag Seirbhís Náisiúnta Meitéareolaíochta ná Rabhaidh Aimsire a eisiúint agus tá sé ag croílár na sraithe Seirbhísí Aimsire Poiblí a chuireann Met Éireann ar fáil don phobal. An bhunchúis le Rabhaidh Aimsire a eisiúint ná daoine agus slite beatha a chosaint, agus maolú a dhéanamh ar aon damáiste do mhaoin agus ar chur isteach ar ghníomhaíocht eacnamaíochta tráthanna a dtarlaíonn fíor-dhrochaimsir.

Le fiche bliain anuas tá an fhealsúnacht is bun le go n-eiseodh Seirbhísí Náisiúnta Meitéareolaíochta Rabhaidh Aimsire tar éis forbairt go suntasach. Ar bhonn idirnáisiúnta, rinneadh a lán taighde ar éifeachtaí na haimsire crua, agus tá fócas níos mó anois ar “thionchair” na haimsire sin seachas ar theirce staitistiúil mheitéareolaíochta na dtarluithe iad féin. Mar sin, féadfaidh tráth agus suíomh tharlú na haimsire crua éifeacht a bheith aige ar thionchar na haimsire sin ar an bpobal nó ar an ngeilleagar.

Forbairt idirnáisiúnta eile a bhfuil suntas ag baint leis ná an córas MeteoAlarm, (féach www.meteoalarm.eu) mar a ndéantar comhordú níos fearr ar rabhaidh ar fud na hEorpa agus ar chomhleanúnachas na rabhadh thar theorainneacha náisiúnta. Mar thoradh air sin glacadh le creat agus téarmaíocht choiteann Eorpach do chur i láthair na Rabhadh Aimsire, agus chun ailíniú a dhéanamh ar na Córais Rabhaidh Aimsire náisiúnta le creat idirnáisiúnta MeteoAlarm i gcás gur féidir é.

Ar bhonn náisiúnta, tugadh struchtúr agus foirmiúlacht do leithdháileadh freagrachtaí do Fhreagra Éigeandála, trí fhorbairt an Mhórchreata Bainistíochta Éigeandála agus ainmniú na nÚdarás Áitiúil, FSS agus An Garda Síochána mar “Príomhghníomhaireachtaí Freagartha” (PGF) i ndáil le héigeandálaí (a bhformhór mór a bhíonn ina dtoradh ar aimsire chrua). Mar fhreagra ar na forbairtí seo, tugadh chun dáta an córas Rabhaidh Aimsire atá ag Met Éireann agus rinneadh é a ailíniú leis an gcleachtas is fearr san Eoraip agus le MeteoAlarm.

Conas a dhéantar catagóiriú ar Rabhaidh Aimsire?

Cuirtear Rabhaidh Aimsire i láthair i dtrí chatagóir:

STÁDAS BUÍ - Foláireamh Aimsire – Bí ar an Airdeall

An coincheap is bun le foláirimh áitiúla aimsire ná fógra a thabhairt dóibhsean a bheadh i mbaol mar thoradh ar a suíomh agus/nó ar a ngníomhaíocht, agus an deis a thabhairt dóibh gníomhú go coisctheach. Tá sé intuigthe go mbaineann foláirimh áitiúla aimsire BUÍ le coinníollacha aimsire nach bhfuil baol láithreach ag baint leo don phobal i gcoitinne, ach go mb’fhéidir go mbeadh mbaol ag baint leo do dhaoine áirithe mar thoradh ar an áit a bhfuil siad lonnaithe agus/nó ar an ngníomhaíocht atá ar bun acu.
STÁDAS ORÁISTE - Rabhadh Aimsire – Bí Ullamh

Tá an chatagóir ORÁISTE seo de rabhaidh áitiúla aimsire ann do choinníollacha aimsire a mbeadh an tionchar is suntasaí acu ar dhaoine sna limistéir a bheidh faoi lé na haimsire sin. Tá sé intuigthe le heisiúint rabhaidh ORÁISTE aimsire gur chóir do gach duine a bheidh sa limistéar sin iad féin a ullmhú ar bhealach iomchuí do na coinníollacha aimsire a bhfuiltear ag súil leo.
STÁDAS DEARG - Rabhadh maidir le hAimsir Chrua - Gníomhaigh

Níor chóir go n-eiseofaí rabhaidh DEARG aimsire ach go hannamh agus tá sé intuigthe leo gur chóir d’fhaighteoirí na rabhadh sin iad féin a chosaint agus/nó a gcuid maoine a chosaint; seans go mbeadh gá acu iad féin agus a dteaghlaigh a bhogadh go sealadach as an limistéar dainséarach; seans go mbeadh orthu fanacht sa teach; nó seans go mbeadh orthu rudaí eile a dhéanamh chun maolú ar thionchar na gcoinníollacha aimsire.

Cad iad na coinníollacha aimsire a dtugtar rabhadh ina leith?

Clúdaítear i gcóras rabhaidh aimsire Met Éireann guaiseacha ag eascairt ó na cineálacha éagsúla aimsire seo a leanas:

Gaoth
Báisteach
Sneachta
Teochtaí ísle
Ceo
Teochtaí Arda
Stoirm thoirní
Rabhaidh Gaoithe ar an gCósta

Clúdaíonn an córas freisin rabhaidh maidir leis na feiniméin seo a leanas atá bainteach leis an aimsir (iad seo go léir sa chatagóir Rabhaidh Aimsire – BUÍ amháin)

Dúchan phrátaí (Bealtaine go dtí Meán Fómhair amháin)
UV / Griandó (Bealtaine go dtí Meán Fómhair amháin)
Leibhéil Phailine (Bealtaine go dtí Iúil amháin)

Cathain a eiseofar Rabhaidh/Foláirimh Aimsire?

Eiseofar Foláirimh agus Rabhaidh Aimsire i gcás go bhfuiltear ag súil laistigh de thréimhse 48 uair an chloig le coinníollacha aimsire a shásóidh na tairseacha atá sonraithe thíos. Beidh ar na réamhaisnéiseoir a b(h)reithiúnas a úsáid chun déine na gcoinníollacha aimsire a mheas maille leis an dóchúlacht go dtarlóidh siad. Cibé scéal é, i roinnt cásanna (deireadh seachtaine, tréimhsí saoire) seans go mbeidh gá Rabhaidh Aimsire a eisiúint thar an tréimhse 48 uair an chloig, i gcás go bhfuil éiginnteacht ann ó scrúdú a dhéanamh ar chairteacha aimsire. De ghnáth, ámh, bainfear úsáid as Feasacháin Aimsire (féach thíos) chun foláireamh maidir le haimsire chrua a thabhairt do thréimhsí níos sia ná 48 uair an chloig agus de ghnáth tiocfaidh Feasacháin roimh chritéir “Oráiste” nó “Dearg” amháin do ghuaiseacha áirithe aimsire.

I bhfianaise go ndíreodh an tseirbhís Rabhaidh Aimsire ar na “Tionchair” a d’fhéadfadh a bheith ag an aimsir seachas luachanna uimhriúla faighte ó eilimintí aimsire iad féin, seans go mbeadh gá ó am go chéile rabhaidh a eisiúint ag leibhéal níos airde ná na leibhéil a bheadh ag gabháil leis na heilimintí áirithe aimsire sin. Sampla de seo ná báisteach throm nach mbeadh ag teacht go docht leis na critéir don “Rabhadh Oráiste” ach a bhféadfadh tuilte eascairt as ar thalamh atá sáithithe cheana féin, nó toisc go mbeadh báisteach, gaoth agus taoide ard ag teacht le chéile ar shuíomh ar an gcósta.

Feasacháin Aimsire

Féadtar Feasacháin Aimsire a eisiúint chun eolas luath a thabhairt faoi aimsir a d’fhéadfadh bheith dainséarach thar thréimhse 48 uair. D’fhéadfaí iad a úsáid freisin i gcás go bhfuil an teaglaim d’eilimintí ag tarlú lena chéile chun guais shuntasach a chruthú, e.g. gaotha nach mbeadh ag na láidreachtaí a chúiseodh rabhadh ach dá dtarlóidís i gcomhthráth le taoidí arda agus suaillí móra, d’fhéadfaí riosca mór tuilte a bheith ann. Úsáid eile ná eolas a sholáthar faoi luas agus treo na gaoithe i gcás éillithe ó Luaithreamhán Bolcánach. D’fhéadfaí úsáid a bhaint astu freisin i gcás go bhfuil carnadh suntasach meántéarma de bháisteach tuartha le linn tréimhse drochaimsire i gcás gur dócha go mbeidh ithreacha sáithithe. Is iad réamhaisnéireoirí Met Éireann a dhéanfaidh an cinneadh i gcónaí faoi Rabhaidh Aimsire agus Feasacháin Aimsire.

Critéir do Rabhaidh Aimsire

Sa tábla thíos tá na critéir leagtha amach do na leibhéil éagsúla rabhaidh (Buí, Oráiste, Dearg) agus na heilimintí éagsúla aimsire (Báisteach, Gaoth etc.).

Seo thíos na catagóirí d’Aimsir Chrua atá cuimsithe sa Chóras Rabhaidh Náisiúnta Aimsire:

Eilimint Aimsire	Critéir le haghaidh Dearg – Rabhaidh maidir le hAimsir Chrua

1. Gaoth	Meánluasanna de bhreis is 80 km/h Luas séideáin de bhreis is 130 km/h
2. Báisteach	70mm nó níos mó i 24 uair an chloig 50mm nó níos mó i 12 uair an chloig 40mm nó níos mó i 6 uair an chloig
3. Sneachta/Oighear	Titim shuntasach sneachta ar dócha a chruthóidh carnacha de 8 cm nó níos mó faoi bhun 250 m AMSL. Cosáin agus bóithre sleamhna mar thoradh ar oighear ag carnadh ar dhomchlaí nach bhfuil cóireáilte; a rachaidh in olcas is dócha.
4. Teochtaí Ísles	Iosteocht de lúide 10C nó níos ísle tuartha. Uasteocht de lúide 2C nó níos ísle tuartha.
5. Ceo	Gan aon chritéar – gan a bheith ar taispeáint.
6. Teochtaí Arda	Mar an gcéanna leis an gcritéar Oráiste, ach ag leanúint ar aghaidh ar feadh dhá oíche nó níos mó i ndiaidh a chéile.
7. Stoirmeacha Toirní	Gan aon chritéar – gan a bheith ar taispeáint.
8. Rabhaidh Gaoithe Cósta	Fórsa Fíochmhar Stoirme 11 nó níos mó. (Meánluasanna)

Eilimint Aimsire	Critéir le haghaidh Oráiste – Rabhaidh Aimsire

1. Wind	Meánluasanna idir 65 agus 80 km/h Séideáin idir 110 agus 130 km/h
2. Rain	50mm – 70mm i 24 uair an chloig 40mm – 50mm i 12 uair an chloig 30mm – 40mm i 6 uair an chloig
3. Snow/Ice	Titim shuntasach sneachta ar dócha a chruthóidh carnacha de 3 cm nó níos mó faoi bhun 250m AMSL. Cosáin agus bóithre sleamhna mar thoradh ar oighear ag carnadh ar dhomchlaí nach bhfuil cóireáilte; cobhsaí.
4. Low Temperatures	Íosteocht de lúide 5C go dtí lúide 9C agus uasteocht de 0C nó lúide 1C.
5. Fog	Ceo trom a dhéanfaidh dainséarach é a bheith ag tiomáint ar phríomhbhóithre náisiúnta..
6. High Temperature	Uasteocht de bhreis is 30C nó íosteocht de 20C i dtréimhse 24 uair an chloig
7. Thunderstorms	Toirneach go forleathan i réimse a chlúdaíonn cúpla contae.
8. Coastal Wind Warnings	Fórsa Stoirme 10. (Meánluasanna)

Eilimint Aimsire	Critéir le haghaidh Buí – Foláirimh Aimsire

1. Gaoth	Meánluasanna idir 50 agus 65 km/h Séideáin idir 90 agus 110 km/h
2. Báisteach	30mm – 50mm i 24 uair an chloig 25mm – 40mm i 12 uair an chloig 20mm – 30mm i 6 uair an chloig
3. Sneachta/Oighear	Ceathanna Scaipthe sneachta le carnadh de níos lú ná 3 cm faoi bhun 250m AMSL. Cosáin agus bóithre sleamhna mar thoradh ar oighear ag carnadh ar dhomchlaí nach bhfuil cóireáilte; ag dul i bhfeabhas.
4. Teochtaí Ísles	Íosteocht de luide 3C nó lúide 4C. Uasteocht de 1C nó 2C.
5. Ceo	Gan aon chritéar – gan a bheith ar taispeáint.
6. Teochtaí Arda	Uasteocht os cionn 27C
7. Stoirmeacha Toirní	Gan aon chritéar – gan a bheith ar taispeáint.
8. Rabhaidh Gaoithe Cósta	Fórsa Gála 8 nó Fórsa Gála Láidir 9. (Meánluasanna)

Eilimint Aimsire	Critéir le haghaidh Glas (i.e. gan aon ghuais shuntasach aimsire)

1. Gaoth	Séideáin níos lú ná 80 km/h
2. Báisteach	Níos lú ná 30mm i 24 uair an chloig Níos lú ná 25mm i 12 uair an chloig Níos lú ná 20mm i 6 uair an chloig
3. Sneachta/Oighear	Gan aon sneachta, nó roinnt ceathanna sneachta, go príomha ag airde os cionn 250m.
4. Teochtaí Ísles	Íosteocht níos airde ná lúide 3C agus uasteocht níos airde ná móide 2C.
5. Ceo	N/bh
6. Teochtaí Arda	Uasteocht níos lú ná 7C
7. Stoirmeacha Toirní	N/bh
8. Rabhaidh Gaoithe Cósta	Gaotha níos lú ná Fórsa Gála.

Met Éireann, Cnoc Ghlas Naíon, Baile Átha Cliath 9, Éire. Teil: +353-1-8064200, Faics: +353-1-8064247 © Is cóipcheart de chuid Met Éireann an t-ábhar ar an suíomh seo. Is trádmharcanna cláraithe iad an t-ainm Met Éireann agus lógó Met Éireann. Copyright Notice.
Dearadh agus Forbairt le Fusio