Stair Met Éireann

D’fhéadfaí a rá gur thosaigh Meitéareolaíocht Oibríochtúil in Éirinn ar an 8 Deireadh Fómhair 1860, nuair a tarchuireadh an chéad bhreathnadóireacht aimsire ‘fíor-ama’ ó Oileán Dhairbhre i gContae Chiarraí. Bhí Réadlann Dhairbhre, mar a tugadh uirthi, ar cheann de na stáisiúin aimsire sa líonra a bhunaigh na húdaráis Chabhlaigh ar fud chóstaí na hÉireann agus na Breataine, d’fhonn cuidiú leo rabhaidh stoirme a thabhairt do longa ar muir.

Ar feadh blianta fada tar éis d’Éirinn a neamhspleáchas a bhaint amach, ba í Oifig Meitéareolaíochta na Breataine, ó thaobh cúrsaí aimsire de, a d’fhreastail ar riachtanais na hÉireann. Faoi lár na 1930dí, ámh, ba léir go raibh custaiméir suimiúil nua ar an mbealach.  Is a bhuíochas leis an ngá eolas aimsire a sholáthar don eitlíocht thrasatlantach a cuireadh ar bun, go foirmiúil, Seirbhís Meitéareolaíochta na hÉireann sa bhliain 1936.

Ceapadh an chéad Stiúrthóir, Austen H. Nagle, i mí Dheireadh Fómhair na bliana sin, agus d’imigh sé i mbun oibre in oifigí beag ar Shráid San Aidrias i mBaile Átha Cliath, a bhí ar an gcéad Cheanncheathrú ag an tSeirbhís nua. I mí Aibreáin 1937, ghlac an tseirbhís nua uirthi féin na freagrachtaí riaracháin a bhíodh ar na hÚdaráis sa Bhreatain: ina measc bhí 4 stáisiún theileagrafacha (ag Cionn Mhálanna, Rinn an Fhóid Dhuibh, Rinn an Róistigh agus Biorra), 18 stáisiún clíomeolaíochta, 172 stáisiún báistí, agus Réadlann Dhairbhre, a bhí ar an aon stáisiún amháin ag an uair a raibh pearsanra fostaithe ann go hoifigiúil.  

Ar dtús, bhí cabhair á fháil ag an tSeirbhís nua ó na hÚdaráis sa Bhreatain. An sórt cúnaimh a bhí i gceist leis seo ná baill foirne a bhí ar iasacht ó Londain le hobair i bhFaing, Co. Luimnigh, áit ar thosaigh báid eitilte ag feidhmiú díreach roimhe sin. Ina measc bhí roinnt daoine a bhí le cáil idirnáisiúnta a bhaint amach ina dhiaidh sin; Hubert Lamb, an clíomeolaí agus Arthur Davies, Ard-Rúnaí na hEagraíochta Domhanda Meitéareolaíochta ar feadh 30 bliain. Faoin mbliain 1841, ámh, bhí earcaithe na seirbhíse féin lánoilte, agus bhí an eagraíocht in ann freastal ar na héilimh a bhí uirthi eolas a sholáthar ag baint úsáide as a hacmhainní féin.

Sna blianta tosaigh dhírigh an obair i bhFaing agus in Aerfoirt na Sionainne agus Bhaile Átha Cliath, ar réamhaisnéis a sholáthar don eitlíocht. Faoi na 1940dí déanacha, ámh, chuir an tSeirbhís lena gníomhaíochtaí. Sa bhliain 1948, den chéad uair, ghlac an tSeirbhís uirthi an fhreagracht as réamhaisnéisí aimsire a sholáthar a chraol Raidió Éireann, a cuireadh ar fáil ó Londain sa tréimhse eatramhach. Sa bhliain 1952 thosaigh sí ag soláthar réamhaisnéisí do nuachtáin laethúla agus sa bhliain 1961 osclaíodh an Lároifig nua Anailíse agus Réamhaisnéise ag an gCeanncheathrú, atá anois ag 44 Sráid Uí Chonaill Uachtarach, Baile Átha Cliath. Thosaigh réamhaisnéiseoirí Met Éireann ag craoladh beo ar Theilifís Éireann go luath sa bhliain 1962.

D’fhairsingigh an tSeirbhís go mór sna 1940dí déanacha agus sna 1950dí . Sa tréimhse sin bunaíodh líonra cothromaithe ar fud na tíre de stáisiúin bhreathnadóireachta, le pearsanra ón tSeirbhís Meitéareolaíochta ag obair iontu go lánaimseartha. Cuireadh feabhas suntasach ar na líonraí breathnadóireachta clíomeolaíochta agus báistí, a bhuíochas d’fhormhór le caoin-chomhoibriú údaráis an Gharda ar fud na tíre agus le cúnamh ó Ranna Rialtais agus ó fhorais státurraithe eile. Ag Réadlann Dhairbhre, a bhí anois bogtha go suíomh ar an mórthír in aice le Cathair Saidhbhín in 1892, cuireadh tús le tomhais raidió sondála ar an aer uachtarach agus tugadh isteach raon leathan de thomhais gheoifisiceacha agus mhonatóireacht chomhshaoil.

Idir an dá linn, thairg an tSeirbhís raon níos mó eolais réamhaisnéise agus chlíomeolaíochta don phobal agus do dhreamanna sainleasa. Ar na forbairtí suntasacha cuireadh tús le réamhaisnéisí taifeadta ar an teileafón sna 1960dí, réamhtheachtaí  Weatherdial atá ann anois. Tosaíodh ag fáil íomhánna satailíte sna 1960dí déanacha ag Aerfort na Sionainne agus sna 1970dí, d’fheadfaí a rá go raibh an tSeirbhís Meitéareolaíochta tar éis teacht in inmhe nuair a cuireadh tús le ré na ríomhaireachta. Ar dtús báire, cuireadh na meaisíní seo i bhfeidhm don chumarsáid, ach ní fada go raibh ríomhairí in úsáid don réamhaisnéis uimhriúil aimsire – teicníc cuíosach nua.   

D’fhéadfaí a rá gur thosaigh ré nua-aimseartha na Seirbhíse Meitéareolaíochta nuair a bhog sí chuig Foirgnimh a Ceanncheathrún i nGlas Naíon sa bhliain 1979, forbairt a chuir ar chumas na heagraíochta na Rannóga go léir a bheith lonnaithe faoin aon díon amháin. Timpeall an ama seo freisin, shroich an tSeirbhís a buaic ó taobh líon foirne de, mar a raibh 342 duine san iomlán ag obair di sa bhliain 1980. Ó shin i leith tháinig laghdú diaidh ar ndiaidh ar an líon foirne go dtí an leibhéal atá fostaithe leis an eagraíocht faoi láthair - 230, go príomha toisc gur tugadh isteach modhanna uathoibríocha do roinnt mhaith de na tascanna atrialacha, agus trí athbhreithniú a dhéanamh ar ár dtosaíochtaí maidir le breathnadóireachtaí aimsire.

Ó na 1990dí i leith, thug an eagraíocht faoi chur chuige níos tráchtála i leith sholáthar a seirbhísí dá custaiméirí, díreach mar a rinne a macasamhail i bhformhór na dtíortha Eorpacha eile, d’fhonn cur lena hioncam agus ar an gcaoi sin an t-ualach airgeadais a laghdú ar an gcáiníocóir.  Cé go bhfuil an fheasacht tráchtála seo ann, ámh, tá an tSeirbhís fós tiomanta dá ról seirbhíse poiblí i réimsí ar bhraith sí go raibh gá leis sin. Ar na réimsí is suntasaí tá tabhairt isteach na Rabhadh i leith Aimsir Ghéar agus comhoibriú sa mhonatóireacht ar an ózón strataisféarach agus trófaisféarach.

I mí an Mhárta 1996, comóradh 60 bliain na Seirbhíse Meitéareolaíochta, d’athraigh sí a hainm chuig Met Éireann, agus é mar aidhm aici sainaitheantas corparáideach láidir a chruthú ag díriú ar an bpobal. Tá Met Éireann ullamh agus dóchasach i leith na ndúshlán atá roimhe, agus é mórálach as a thaifead seirbhíse poiblí, a fhorbairt ar bhonneagar náisiúnta meitéareolaíochta agus an méid atá déanta ag an eagraíocht ar son eolaíocht na meitéareolaíochta.

Stiúrthóirí Met Éireann, 1936-faoi láthair
1936-1948 Austen H. Nagle 
1948-1964 Mariano Doporto
1965-1978 P.M. Austin Bourke 
1978-1981 P. Kilian Rohan
1981-1988 Donal L. Linehan
1989-2009 Declan J. Murphy
2009-2016: Liam Campbell
2016-faoi láthair Eoin Moran